"Frumvarpið um endurbætur á tóbakslögum Spánar er komið á mikilvægan áfanga. Nýlega staðfestu heimildir spænskra stjórnvalda að frumvarpið hafi lokið endurskoðunarferli innri markaðar ESB og var samþykkt af ráðherraráðinu í byrjun september. Þessi ákvörðun þýðir að þrátt fyrir andmæli framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins og nokkurra aðildarríkja hélt Spánn upprunalegum ákvæðum og hefur lagt frumvarpið fyrir þing umræðu."
Lykilatriði
Ráðherraráð Spánar samþykkti tóbaksfrumvarp 9. september.
Frumvarpið felur í sér bann við tóbakslausum gufubragðefnum, 0,99 mg takmörk á nikótínpokum og bann við einnota rafsígarettum.
Endurskoðun innri markaðar ESB (TRIS) er lokið. 2Í fyrsta lagi staðfestu þessar framfarir hjá spænskum stjórnvöldum.
Þrátt fyrir andmæli framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins og sjö aðildarríkja breytti Spánn ekki meginákvæðunum.
Næstu skref: Frumvarpið fer fyrir Alþingi til umræðu og hugsanlegra breytinga; Ef það er samþykkt gætu framkvæmdastjórnin eða aðildarríkin gripið til réttarúrræða.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Fyrirhuguð umbætur á tóbakslögum Spánar, sem felur í sér bann við rafsígarettum án tóbaksbragðs, hámark á 0,99 milligrömm af nikótíni í poka og bann við einnota rafsígarettum, er komin í innlenda lagasetningu eftir að hafa lokið endurskoðunarferli innri markaðar ESB.
Endurskoðunin var framkvæmd í gegnum tæknilega reglugerðarupplýsingakerfið (TRIS), kerfi sem ESB notar til að kanna hvort drög að landslögum gætu hindrað frjálsa vöruflutninga á innri markaðinum.
Samkvæmt fréttatilkynningu sem heilbrigðisráðuneytið birti 9. september hefur ráðherranefndin samþykkt lagafrumvarpið. Það hefur einnig verið staðfest með heimildum spænskra stjórnvalda að TRIS málsmeðferðinni hafi formlega lokið og flutt umræðuna frá Brussel til Madrid.
Frumvarpið hefur þegar verið lagt fram á spænska þinginu, byrjað á fulltrúaþinginu, áður en það var flutt til öldungadeildarinnar. Verði það samþykkt í báðum deildum án neitunarvalds munu lögin öðlast gildi eftir að konungur hefur beitt viðurlögum og birtingu þeirra í Stjórnartíðindum (BOE).
Áhyggjur ESB hunsaðar
Samkvæmt skjölum sem birt voru á TRIS vettvangnum (Tilkynning 2025/0044/ES), tilkynnti Spánn drög að tilskipun sinni til framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins 24. janúar 2025, sem vakti andmæli framkvæmdastjórnarinnar og sjö aðildarríkja: Ítalíu, Svíþjóðar, Grikklands, Rúmeníu, Ungverjalands, Tékklands og Króatíu.
Í þessum andmælum, sem settar voru fram í rökstuddum álitum og athugasemdum, var því haldið fram að verkefnið gæti brotið gegn 34. grein sáttmálans um starfshætti ESB, skort meðalhóf og hættu á að skapa viðskiptahindranir á innri markaðinum.
Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins lýsti einnig yfir áhyggjum og benti á að áætlun Spánar um að takmarka hættuleg innihaldsefni í vapingvökva aðeins ef þau eru skráð í efnareglum ESB gæti valdið því að önnur skaðleg efni séu ólögleg. Í bréfi til spænska utanríkisráðherrans skrifaði Sandra Gallina, forstjóri DG SANTE, að aðildarríkin ættu að banna öll innihaldsefni sem skapa heilsufarsáhættu í vökva sem inniheldur nikótín, nema nikótín sjálft.
Samkvæmt TRIS tilkynningaskránni sendi Spánn skriflegt svar til framkvæmdastjórnarinnar og við athugasemdum aðildarríkjanna, en aðlagaði ekki helstu ákvæði verkefnisins.
Lykilráðstafanir í útgáfu ráðuneytisins
Í fréttatilkynningu heilbrigðisráðuneytisins frá 9. september var gerð grein fyrir helstu ákvæðum frumvarpsins, þar á meðal:
Bragðbönn: Öll bragðefni af rafsígarettum eru bönnuð, nema tóbak.
Nikótínpokar: Hámarksnikótíninnihald takmarkað við 0,99 mg í hverjum poka.
Einnota rafsígarettur: Sala og afhending er bönnuð, með vísan til aðgengis ungmenna og umhverfisáhrifa.
Reyklaus svæði: Nær út á barverönd, flutningastöðvar, tónleika, íþróttastaði, leikvelli, skóla og sjúkrahús.
Takmarkanir fyrir ungt fólk: Í fyrsta skipti er ólögráða börnum bannað ekki aðeins að kaupa heldur einnig neyta tóbakstengdrar vara.
Auglýsingabann: Algjört bann á alla miðla, þar með talið stafræna vettvang og óbeina kynningu.
Observatory: Endurkoma á tóbaksvarnarstöð til að samræma eftirlit með stefnu.
Aðlögunartímabil: 12 mánuðir fyrir framleiðendur að aðlaga vörur sínar og hreinsa birgðir af einnota rafsígarettum.
Umbæturnar eru hluti af landsáætlun um tóbaksvarnir 2024-2027 og ríkisstjórnin kynnir hana í samræmi við áætlun ESB um krabbameinsbaráttu.
Áhrif á iðnað og markað
Iðnaðarhópar vara við því að aðgerðirnar gætu umbreytt spænska nikótínmarkaðinum. Í viðtölum fyrr á þessu ári lýsti Philip Morris International því yfir að það hefði stöðvað áætlanir sínar um að hefja ZYN kauphallir á Spáni vegna óvissu um reglur.
British American Tobacco sagði við spænska fjölmiðla að fyrirhuguð 500 milljón evra fjárfesting í Barcelona væri háð niðurstöðu stefnunnar og gæti verið vísað til Króatíu eða Tékklands.
Samkeppniseftirlitið (CNMC) lýsti einnig áhyggjum sínum. Í aprílskýrslu sem birt var á vefsíðu sinni, komst CNMC að þeirri niðurstöðu að aðgerðirnar skorti vísindalega rökstuðning, meti ekki síður takmarkandi valkosti og hættu á að skaða samkeppni.
Ef þær koma til framkvæmda gætu aðgerðirnar dregið úr virðisauka gufugeirans um meira en 80%, með verulegu tapi á störfum og endurskipulagningu fjárfestingar.
Lýðheilsa vs skaðaminnkun
Talsmenn lýðheilsu styðja frumvarpið og telja það nauðsynlega ráðstöfun til að koma í veg fyrir upphaf ungmenna og í samræmi við evrópskar aðferðir til að koma í veg fyrir krabbamein. Heilbrigðisráðuneytið hefur lagt áherslu á að eftirlit með nýjum vörum, svo sem jurtainnöndunartækjum og nikótínpokum, sé nauðsynlegt til að bregðast við göllum í stefnu.
Skaðaminnkandi sérfræðingar leggja þó áherslu á reynslu Svía. Opinber gögn frá sænskum heilbrigðisyfirvöldum sýna að reykingar hafa farið niður fyrir 5%, aðallega vegna útbreiddrar notkunar snus og nikótínpoka. Gagnrýnendur halda því fram að spænska nálgunin eigi á hættu að grafa undan þessum valkostum, sem gæti ýtt neytendum aftur í sígarettur eða ólöglegar rásir.
Sjónarhorn
Frumvarpið fer nú til umræðu á þingi þar sem breytingartillögur eru heimilar. Ef textinn er samþykktur án breytinga heldur framkvæmdastjórn Evrópusambandsins þeim möguleika að hefja brotaferli, en aðildarríki gætu kært ráðstöfunina fyrir dómstóli Evrópusambandsins.
Fyrir Spán er frumvarpið ströngustu tóbaksreglugerð í sögu þess. Fyrir ESB gefur það fordæmi og prófar hversu langt aðildarríki geta gengið í að setja reglur um næstu kynslóðar vörur án þess að grafa undan heilleika innri markaðarins.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
